Gemeentelijke monitor sociaal domein

Gemeentelijke monitor sociaal domein

De Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (GMSD) geeft u een beeld van de situatie van het sociaal domein in uw gemeente. Gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor zorg en ondersteuning, op basis van de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Het gaat daarbij onder meer om bijstandsuitkeringen, jeugdzorg en hulp bij het huishouden. De monitor wordt vier keer per jaar geactualiseerd op Waarstaatjegemeente.nl en kent verschillende niveaus: het ‘dashboard’ met de voornaamste cijfers, de gedetailleerde rapporten op gemeentelijk en wijkniveau en de database met brongegevens.

Doel van dit product

De gegevens uit de GMSD geven gemeenten inzicht in hun prestaties op het sociaal domein, ook in vergelijking met andere gemeenten. Deze inzichten kunnen behulpzaam zijn bij het leerproces van gemeenten en dragen bij aan de horizontale verantwoording (aan de gemeenteraad). De monitor verschaft de Rijksoverheid ook inzicht op landelijk niveau.

Waarom

In 2015 zijn belangrijke taken op het sociaal domein gedecentraliseerd van het Rijk naar de gemeenten. Om gemeenten inzicht te geven in hoe zij – en andere gemeenten – presteren op dit gebied, geeft de monitor inzicht in indicatoren als het gebruik van individuele voorzieningen en het Cliëntervaringsonderzoek Wmo. De monitor is in opdracht van de VNG en het ministerie van VWS ontwikkeld door VNG Realisatie. De gegevens zijn niet te herleiden tot een individu: de monitor toont gegevens op geaggregeerd niveau.

Met de monitor kunnen gemeenten:

  • signaleren, sturen en beleid herformuleren;
  • de gemeenteraad en de burger voorzien van (verantwoordings)informatie;
  • hun inzicht vergroten door gemeentelijke prestaties te beoordelen en onderling te vergelijken.

Gemeenten gebruiken de GMSD op verschillende manieren en naar eigen inzicht. Het is belangrijk dat gebruikers zich realiseren dat de cijfers niet op zichzelf staan, maar altijd vragen om uitleg en duiding. Een goed begrip van de context en de keuzes is noodzakelijk om de resultaten uit de GMSD goed te kunnen interpreteren en te gebruiken.

Dorien de Bruijn, onderzoeker bij de gemeente Amersfoort, over waarom Amersfoort meedoet aan de monitor: “De GMSD stelt je in staat je eigen gegevens te vergelijken met andere gemeenten van vergelijkbare grootte. Deze benchmark is voor ons van grote toegevoegde waarde. Dat geldt ook voor het beschikken over de resultaten van het cliëntervaringsonderzoek Wmo”.

Voor de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein leveren gemeenten zelf de gegevens over de Wmo aan bij het CBS. Het CBS verrijkt de gemeentelijke gegevens met onder meer inkomensgegevens, demografische gegevens en landelijke cijfers vanuit de beleidsinformatie jeugd en de Participatiewet. Voor de editie van juni 2018 hebben 312 gemeenten hun gegevens over de Wmo gepubliceerd op Waarstaatjegemeente.nl.

Hoe implementeren

Voor elke Nederlandse gemeente is een rapport beschikbaar van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het aanleveren en controleren van de Wmo-cijfers. Wilt u als gemeente ook deelnemen? Dat kan heel eenvoudig door contact met ons op te nemen via waarstaatjegemeente@vng.nl en aan te geven wie namens uw gemeente de coördinator is. Er zijn voor u als gemeente geen kosten verbonden aan deelname aan de GMSD.

Coördinator aanmelden

Deze coördinator GSMD – vaak de proceseigenaar van het thema monitoring sociaal domein binnen uw organisatie – levert de gegevens periodiek aan bij het CBS. U kunt een nieuwe coördinator aanmelden door zijn of haar gegevens door te geven aan het CBS via monitorsociaaldomein@cbs.nl. Meer informatie over de rol van de coördinator vindt u in het aanleverprotocol.

Algemene informatie aanlevering

Voor de GMSD leveren gemeenten zelf halfjaarlijks hun gegevens over de Wmo aan bij het CBS. Het CBS verrijkt deze gegevens onder meer met CBS-data, zoals demografische gegevens, de beleidsinformatie Jeugd en de Participatiewet. Op Waarstaatjegemeente.nl worden ook cijfers van andere instanties, zoals DUO en de GGD toegevoegd. U leest alles over het aanleverproces in het aanleverprotocol.

Actuele status en planning

De volgende aanleverperiode is in februari 2019. De exacte data volgen nog. Het betreft de aanlevering van gegevens aan het CBS over het tweede halfjaar van 2018 en eventueel een herziene aanlevering over het eerste halfjaar van 2018.

Aanvullende informatie

Hieronder vindt u voorbeeldbestanden, een korte uitleg over het geven van een feitelijke toelichting op de cijfers, de Levensweganalyse, en het Cliëntervaringsonderzoek Wmo. Staat de door u gezochte informatie er niet bij? Kijkt u dan eens in het aanleverprotocol, definitielijst, indicatorenlijst of veelgestelde vragen. Of neem contact op met waarstaatjegemeente@vng.nl.

Voorbeeldbestanden

Het CBS heeft voor elke type aan te leveren bestand (Wmo, kosten Wmo, kosten Jeugd en kosten Samenkracht en Burgerparticipatie & Wijkteams) een voorbeeldbestand gemaakt. Wanneer een door de gemeente aan te leveren bestand op dezelfde wijze wordt ingevuld als het voorbeeldbestand, dan komt het bestand door de technische controle van het CBS. De gemeentecodes en burgerservicenummers zijn in de voorbeelden fictief. Voor meer informatie over de gegevensaanlevering: raadpleeg het aanleverprotocol en/of uw softwareleverancier. 

Let op: open deze CSV-bestanden niet direct in Excel vanuit de browser of verkenner, aangezien dan in het veld ‘aanmaakdatum en -tijd bestand’ een wetenschappelijke notatie (bijv. 2,01802 E+11) wordt aangetroffen in plaats van de correcte aanmaakdatumtijd (bijv. 20180204 1505). Uitgebreide uitleg vind u op pagina 14 van het aanleverprotocol.

Feitelijke toelichting

Het is mogelijk een feitelijke toelichting op de cijfers in de rapportage te geven. Dit stelt gebruikers - zoals raadsleden, inwoners en beleidsmedewerkers- beter in staat de cijfers te interpreteren. Deze feitelijke toelichting is niet verplicht. Alleen een geautoriseerde medewerker van de gemeente, bijvoorbeeld de coördinator Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein, mag een toelichting op de cijfers geven. De feitelijke toelichting kan naar eigen inzicht geschreven worden en is op elk moment aanpasbaar. In de handleiding 'ruimte voor toelichting' staat hoe de toelichting kan worden toegevoegd. 

Levensweganalyse

De Levensweganalyse, hoofdstuk 5 in elk gemeentelijk GMSD-rapport, is een aanvulling op de GMSD-cijfers. Deze ‘longitudinale analyse’ geeft inzicht in de ontwikkeling van het gebruik van sociale regelingen door inwoners in de tijd. De Levensweganalyse geeft inzicht in de samenhang tussen bepaalde ‘levensgebeurtenissen’ – zoals een echtscheiding, het doormaken van een langdurige ziekte, een gevangenisstraf of de geboorte van een kind – en het gebruik van voorzieningen in de jaren na die gebeurtenis. Daarnaast volgt de Levensweganalyse gebruikers van voorzieningen in de tijd en kan er onderscheid gemaakt worden op type huishouden.

Etalage

De interactieve etalage monitoring in het sociaal domein toont hoe een aantal gemeenten de monitoring in het sociaal domein aanpakken, wat er nodig is en hoe hiervan valt te leren. De Etalage is ontwikkeld, omdat VNG Realisatie gemeenten wil ondersteunen bij het monitoren van maatschappelijke resultaten. Dit wordt gedaan door sturingsinformatie te bieden (onder meer in de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein) en door te informeren over de verschillende mogelijkheden om beleid in het sociaal domein te monitoren. In opdracht van het ministerie van BZK en de VNG presenteert de VNG Realisatie daarom deze etalage.

Cliëntervaringsonderzoek Wmo

In 2018 is er, net als voorgaande jaren, vanuit het ministerie van VWS een wettelijke verplichting voor gemeenten om aan de slag te gaan met het Cliëntervaringsonderzoek Wmo. Op verzoek van veel gemeenten mogen ook uitvoerders, zoals onderzoeksbureaus of afdelingen Onderzoek en Statistiek, namens gemeenten de resultaten aanleveren. Voor meer informatie over de aanlevering, zie Achtergrondinformatie, Instructies Aanlevering of de Veelgestelde Vragen. De resultaten worden gepubliceerd in de database van Waarstaatjegemeente.nl. De cijfers maken ook deel uit van het rapport Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein.

    Contact

    Heeft u vragen over de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein? Neemt u dan contact op met 070 373 8191 of stuur een e-mail naar waarstaatjegemeente@vng.nl.