Regie op je eigen gegevens met de Blauwe Knop

Regie op je eigen gegevens met de Blauwe Knop

Grip krijgen op hun financiële situatie is voor veel mensen lastig en complex. Waar vind je goede en bruikbare informatie? De Blauwe Knop biedt mensen de mogelijkheid hun persoonlijke data te downloaden van overheidswebsites, waardoor ze meer inzicht krijgen in hun financiële situatie.

Doel van dit product

De overheid streeft ernaar om mensen regie op hun eigen gegevens te geven. Mensen hebben recht op toegang tot hun persoonlijke data. Deze data kunnen ze gebruiken om hun leven, werk of bedrijf te organiseren.

Regie op eigen gegevens - stand van zaken

Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) van het ministerie van OCW en VNG Realisatie zijn in 2018 het project Blauwe Knop gestart. DUO heeft in 2019 van de minister van OCW opdracht gekregen om zich terug te trekken uit het project ‘Regie op gegevens met behulp van de Blauwe Knop’. Dit naar aanleiding van vragen die de Tweede Kamer heeft gesteld over een mogelijk andere toepassing van de Blauwe Knop.

Vanaf 2020 neemt RDW de rol van DUO over. RDW voert dus samen met VNG Realisatie het project verder uit.

Regie op eigen gegevens

Op initiatief van het Kloosterhoeveberaad is een project gestart met als doel mensen meer regie te geven op hun eigen gegevens. Directe aanleidingen voor dit project zijn:

  • De klantreis die is uitgevoerd op het intakeproces van schuldhulpverlening bij de gemeente Alphen aan den Rijn. Deze klantreis toont een grote dip op het moment dat mensen hun financiële gegevens moeten verzamelen. Zeker bij mensen die al financiële problemen hebben is deze dip groot. Het krijgen van een financieel overzicht van hun eigen situatie is moeilijk. Alle gegevens zijn namelijk verspreid over veel verschillende bronnen. Mensen haken hier dus vaak af. Ze haken af nog voordat ze überhaupt gestart zijn met de schuldhulpverlening;
  • De behoefte van uitvoeringsorganisaties en gemeenten om hun dienstverlening naar een hoger plan te tillen. De dienstverlening verbeteren kan onder andere door gegevens uit te wisselen met elkaar en de burger;
  • De invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming AVG. Deze verordening regelt onder andere dat mensen recht hebben op inzicht in hun eigen gegevens. Daarnaast schijft deze verordening voor dat gegevens overdraagbaar (portabel) moeten zijn.

Eén herkenbare oplossing (‘de Blauwe Knop’)

Op dit moment bieden gemeenten en uitvoeringsorganisaties al de mogelijkheid om bepaalde persoonlijke gegevens te downloaden. Alleen doet elke organisatie dat weer op haar eigen manier. De gegevens zijn niet altijd compleet en vergelijkbaar gestandaardiseerd. De vraag is of mensen al deze verschillende mogelijkheden op verschillende omgevingen in verschillende vormen nog ‘begrijpen’. Daarom werken een aantal gemeenten en uitvoeringsorganisaties nu aan één herkenbare oplossing: de Blauwe Knop. Een oplossing waarmee mensen persoonlijke data kunnen downloaden in een gewaarmerkt document. Deze gegevens zijn te gebruiken voor het krijgen van een overzicht,  het aanvragen van schuldhulpverlening, een hypotheek of een huurwoning.

Dat is de eerste stap naar volledige regie op eigen gegevens. In eerste instantie downloaden mensen hun persoonlijke data, die ze vervolgens kunnen gebruiken. In de huidige pilot biedt een organisatie een overzicht van de gegevens uit de eigen omgeving. In de nabije toekomst wordt het ook mogelijk om één overzicht te bieden met gegevens van verschillende organisaties. In de schuldhulpverlening zou één overzicht van alle schulden van een inwoner een hele stap vooruit zijn. Het proces van de intake voor hulp wordt aanzienlijk verkort.

De volgende stap is om mensen ook echt de controle over hun eigen gegevens te geven. Ze kunnen dan zelf bepalen welke gegevens zij voor welke (levens-)gebeurtenis willen inzetten. Bijvoorbeeld door organisaties (eenmalig) toestemming te geven om deze gegevens te delen met een of meerdere andere organisaties, voor een specifiek doel. De gegevens die worden ingezet, zijn in alle oplossingen gewaarmerkt of geauthentiseerd door een bevoegde instantie.

Blauwe Knop - Regie op gegevens

 

In het geschetste groeipad, is voorzien dat de Blauwe Knop drie verschillende verschijningsvormen heeft:

  • Blauwe Knop Basis: een downloadvoorziening om een gewaarmerkte set persoonlijke gegevens bij één organisatie te downloaden in pdf- of machineleesbaar-formaat (zoals xml), naar de telefoon, laptop, computer of tablet van de persoon.
  • Blauwe Knop Basis 2.0: een downloadvoorziening om één geaggregeerde, gewaarmerkte set persoonlijke gegevens vanuit meerdere organisaties te downloaden in pdf- en machineleesbaar-formaat naar de telefoon, laptop, computer of tablet van de persoon.
  • Blauwe Knop Plus: een voorziening om via een API (een interface tussen verschillende computersystemen) een gewaarmerkte set persoonlijke gegevens (mogelijk samengesteld vanuit verschillende bronnen) van de bron beschikbaar te stellen aan andere partijen. In deze vorm, kan iemand bijvoorbeeld de Belastingdienst toestemming geven, inkomensgegevens te delen met zijn of haar wooncorporatie. Op die manier kan worden ‘bewezen’ dat hij of zij voldoet aan de criteria voor een specifieke huurwoning.

Momenteel werken UWV en CAK samen met de gemeente Den Haag en Boxtel/Sint-Michielsgestel (Mijn gemeente Dichtbij) in een pilot om op hun omgevingen de Blauwe Knop beschikbaar te maken. Meerdere partijen hebben interesse getoond om deel te nemen aan deze pilot.

    Waarom organisaties gebaat zijn met de Blauwe Knop

    • De Blauwe Knop maakt het proces van schuldhulpverlening eenvoudiger en daarmee een stuk korter. Op dit moment is de gemiddelde doorlooptijd van de intake (landelijk) ongeveer 3 maanden, dat kan aanzienlijk sneller door gebruik te maken van de Blauwe Knop.
    • De Blauwe Knop stelt burgers in staat om de gegevens die zij nodig hebben, op eenvoudige wijze zelf te vinden en te (laten) gebruiken. Dat betekent bijvoorbeeld dat medewerkers van het klantcontactcentrum veel minder belast worden met verzoeken om inzicht en overdracht van gegevens. Deze medewerkers kunnen in plaats daarvan worden ingezet op andere, inhoudelijk vragen van inwoners en ondernemers.
    • In het kader van de AVG, zijn organisaties verplicht om mensen inzage te geven, in de gegevens die over hen worden bewaard en verwerkt. Zij worden geacht die op een portabele wijze aan te leveren aan mensen. De Blauwe Knop helpt organisaties bij het voldoen aan deze verplichting.

    De Blauwe Knop in 2020

    De Blauwe Knop in 2020

    In de eerste helft van het jaar 2020 wordt de onderzoeksfase van de Blauwe Knop afgerond. Het project kijkt naar de mogelijkheden voor opschaling van het aantal organisaties dat de Blauwe Knop Basis implementeert. Ook wordt samen met de eindgebruiker (inwoner) onderzocht hoe de Blauwe Knop Plus het beste kan worden ingezet. Dit is het mechanisme, dat inwoners in staat stelt om gegevens van de ene organisatie (bijvoorbeeld Belastingdienst) beschikbaar te stellen aan een andere organisatie (bijvoorbeeld Wooncorporatie). Dit alles gebeurt onder de regie van de inwoner zelf. Het onderzoek moet duidelijkheid geven over de wensen en behoeften van de inwoners. De oplossing moet hier tenslotte antwoord opgeven.

    De fasering richting de realisatie van een breed inzetbare Blauwe Knop is als volgt:

    • Onderzoeksfase:Q1 en Q2 2020
    • Voorbereidingsfase: Q2 tot en met Q4 2020
    • Realisatiefase: Q4 2020 & 2021

    In de onderzoeksfase wordt ook de architectuur en functionaliteit van de Blauwe Knop Plus beschreven. 

     

     

    In de praktijk

    Gemeenten en andere overheidsinstanties die willen aanhaken bij de pilot, kunnen hun voordeel doen met de ervaringen van de partijen die al meedoen. Ook kunnen zij gebruik maken van de Blauwe Knop-toolkit, met daarin onder andere:

    • Beeldmerk Blauwe Knop in verschillende formaten
    • Generieke content voor op de website
    • Voorbeeldcode van andere implementaties, standaarden voor API’s in het backoffice
    • Stappenplan voor implementatie van de Blauwe Knop
    • Voorbeeldarchitectuur
    • Voorbeelden van klantreizen

    Zo is de pilot een mooi voorbeeld van ‘samen organiseren’: in plaats van dat elke partij zelf aan de slag gaat, maken de toolkit en de gedeelde ervaringen de implementatie van de Blauwe Knop een stuk eenvoudiger.

    Aan de slag

    Wilt u ook aan de slag met uw inwoners regie geven op hun gegevens met de Blauwe Knop? Neem dan contact met ons op.