Ruimtelijke Kijk op het Sociaal Domein

Ruimtelijke Kijk op het Sociaal Domein

Het project Ruimtelijke Kijk op het Sociaal Domein (RKSD) wil ruimtelijke informatie (ofwel geo-informatie) beter benutten in het sociaal domein. Hiermee kunnen gemeenten verschillende soorten informatie over wijken en buurten op een kaart combineren en inzien. Zo hebben gemeenten beter zicht op wat er in hun wijken speelt en welke kansen en risico’s er zijn. Bovendien komen zo wellicht andere inzichten aan het licht.

Doel van deze verkenning

Het doel van de pilot voorafgaand aan de verkenning was te onderzoeken of, en zo ja op welke wijze, ruimtelijke informatie voor gemeenten van nut is. De achterliggende gedachte is innovatie van het sociaal domein.

Pilot en opschalingsmogelijkheden

Voor het project Ruimtelijke Kijk op het Sociaal Domein is na de succesvolle pilot onderzocht welke opschalingsmogelijkheden er zijn en wat werkelijk de meerwaarde voor gemeenten is. Welke vragen leven er bij gemeenten en welke gegevens hebben zij nodig voor nader inzicht? Door relevante gegevens beschikbaar te maken en weer te geven in bijvoorbeeld het ruimtelijke domein, kunnen gemeenten andere verbanden leggen en hier andere typen interventies aan koppelen. Dit geeft gemeenten goed zicht op wat er in hun wijken speelt en welke kansen en risico’s er zijn.

De betrokken gemeenten Almere, Uden, Oisterwijk, Almelo en Zwijndrecht en het Gegevenshuis hebben tien beleidsvragen geformuleerd. Op grond hiervan zijn gewenste datasets samengesteld.

Ruimtelijke kijk sociaal domeinHet ontsluiten van data in combinatie met geometrie biedt talloze mogelijkheden voor overheden en andere organisaties om betere beslissingen te kunnen nemen.

Beleidsmakers en zorgprofessionals kunnen voor de beleidsvorming, uitvoering en monitoring niet zonder goede informatievoorziening in het algemeen. Geo-informatie in het bijzonder draagt bijvoorbeeld bij aan beter inzicht in zorgvragen of aan meer kennis van de ontwikkelingen binnen het sociaal domein.

Het doel van de pilot was om ervaringen met elkaar te delen. Hierop volgend is een impactanalyse uitgevoerd om na te gaan van welke onderdelen uit de pilot het wenselijk is dat deze worden opgeschaald.

Dit leverde de volgende doelen op: 

  1. Vertaal de tien beleidsvragen naar neutraal geformuleerde informatievragen.
  2. Door een autoriteit (in dit geval CBS) koppelen van de informatievragen aan gegevensbronnen die kunnen helpen de vragen te beantwoorden.
  3. Benodigde (landelijke) datasets collectief inkopen en bij bewezen toegevoegde waarde beschikbaar stellen.

Van beleidsvragen naar informatievragen en datasets

De aanleiding voor deze verkenning is het maken van een verdiepingsslag. Het uitgangspunt hierbij was om niet vanuit data te denken maar vanuit relevante beleidsvragen. Samen met het CBS, de pilot “Ken de Wijk” en VNG Realisatie zijn de tien beleidsvragen samengevat tot een zestal neutraal geformuleerde informatievragen zodat het CBS als autoriteit hierop kan reageren met een gevalideerd antwoord in de vorm van een dataset.

De zes informatievragen:

  1. Waar is de kans op kwetsbaarheid in de gemeente het grootst?
  2. Waar is de kans op financiële kwetsbaarheid het grootst?
  3. Waar is de kans op eenzaamheid het grootst?
  4. Welke locaties zijn geschikt om langer thuis te wonen?
  5. Welke zorgvraag leeft in mijn gemeente en welk aanbod is beschikbaar?
  6. Hoe veilig is een buurt en hoe wordt het gevoeld?

Vanuit deze zes beleidsvragen heeft het CBS vanuit de haar beschikbare gegevens en met vertegenwoordiging uit de pilot "Ken de Wijk” voor de bevestiging uit de dagelijkse praktijk de vertaalslag gemaakt naar ‘welke data zijn daarvoor nodig?’ Dat heeft geresulteerd in een overzicht van gewenste profielen met gegevens (datasets) en een voorgestelde methode van het CBS om tot de eindresultaten te komen.

Wachten op groen licht

Inmiddels ligt er een propositie van het CBS. Het is wachten op groen licht voor de uitvoering van dit spoor. Dit is het startpunt, maar we zijn er nog niet. Volgende stappen zijn het beschikbaar stellen van de datasets, ondersteuning bieden op het gebruik en het tot slot het beheer. Zowel van de data als ook de achterliggende beleidsvragen. Deze blijven immers in beweging en afhankelijk van wetgeving en actualiteit.

Voor gemeenten die aan de slag willen met geo-informatie in het sociaal domein is er de handleiding ‘Aan de slag’. De ruimtelijke informatie van gemeenten vormt een schat aan informatie, die goed toe te passen is op de uitvoering en monitoring van het sociaal domein. De pilot Geo-informatie bekijkt hoe gemeenten deze informatie kunnen inzetten bij het tot stand komen van nieuw beleid.

Meer weten of aan de slag?

Meer weten over dit product? Neem contact op met het accountmanagement van VNG Realisatie, zij zijn het aanspreekpunt voor alle vragen over VNG Realisatie.

Op zoek naar deelnemers

Zodra het licht op groen staat, ontwikkelt VNG Realisatie een procedure voor het beschikbaar stellen en distribueren van de data en voor een jaarlijkse check of de beleidsvragen zoals nu geformuleerd nog valide zijn. Ook realiseert VNG Realisatie bij groen licht een handreiking voor gemeenten over het invoeren en het gebruiken van deze tool in de gemeentelijke organisatie.

Om het gebruik ervan te stimuleren gaat VNG Realisatie bootcamps organiseren om gemeenten actiever erbij te betrekken en partijen bij elkaar te brengen.

Meer informatie: Sander Bakker, Pilotmanager VNG Realisatie, T: 070 373 8008